وتةى شةشةم
بسم الله الرحمن الرحيم
(اِنَّ اللهَ اشتَرى مِنَ الْمُؤمِنينَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوالَهُمْ بأنَّ لَهُمُ الْجَنَّة) (التوبة:111).
ئةطةر دةتةويَت بزانيت كة فرؤشتنى نةفس و سامان بة خواىطةورة و بوون بة بةندة و سةربازى ثةروةردطار ضةندة بازرطانىيةكى بةثيت و قازانجبةخشة و ضةندة ثلةوثايةيةكى بةرز و بلَندة، ئةوا طوآ بؤ ئةم ضيرؤكة رِابطرة:
ثادشايةك دوو كيَلَطةى طةورةى بة دوو كةس لة دانيشتووانى ولآتةكةى خؤى بة ئةمانةت سثارد. هةموو شتيَكيش لةم دوو كيَلَطةيةدا هةبوو، لةكارطة و ئاميَر و ضةك و ئاذةلأ و طةلـآ شتى تر. لةو كاتةشدا جةنطيَكى طةورة و طةرم لة ئارادا بوو كة هةموو شتيَكى ويَران دةكرد و لة ناوى دةبردن و، تيَكدان و ونكردن و ويَرانى و طؤرِانكاريى بةسةر هةموو شتيَكدا دةهيَنا. لةبةر ئةمة و لةم كاتةدا، ثادشاكة = بة سؤز و ميهرةبانى و بةزةيى خؤى = يةكيَكى لة ثياوة نزيك و باوةرِ ثيَكراوةكانى خؤى نارد بؤلاى ئةم دوو كةسة، هاودةم لةطةلأ ئةم فةرمانة ثرِ لة سؤز و بةزةيىيةدا:
* (ئةم ئةمانةتةم ثآ بفرؤشنةوة كة لاى ئيَوة دامناوة، تاكو بيثاريَزم بؤتان و لةم كاتة ناهةموارةدا لة دةستتان دةرنةضيَت و بيَهوودة نةرِوات. هةر كة جةنطيش تةواو بوو، دةتاندةمةوة..
* ئةم ئةمانةتة وةك ئةوةى مولَكى خؤتان بيَت، نرخيَكى باشتان لة بةرامبةريةوة بؤ دادةنيَم و ثاداشتيَكى ضاكتان دةدةمةوة..
* سةرجةمى ئةو ئاميَر و مةكينانةى كة لاتان دامناون، لة كارطةكانمدا و بة ناوى خؤمةوة دةيانخةمةكار. بةمةش نرخيان يةك بؤ هةزار بةرز دةبيَتةوة. سةرةرِاى ئةمة، هةموو قازانجيَكيشى هةر بؤ خؤتانة..
* خؤم بةرثرسيارى طشت ثيَويستى و خةرجىيةكى ئةو ئاميَرانة دةبم، ضونكة ئيَوة لةبةر "هةذارى" و "بآدةستةلآتى" بةرطةى ئةو مةسرةف و خةرجىيانة ناطرن..
* هةموو بةرهةم و دةستكةوتيَكيش دةطيَرِمةوة بؤ خؤتان. ئةوةش بزانن كة جارآ لاى خؤتان دةيهيَلَمةوة تا كاتى وةرطرتنةوةى ديَت. بؤ ئةوةى سوودى لـآ وةربطرن.
ئةمة ثيَنج دةسكةوت لة تةنها يةك مامةلَةدا.
بةلآم ئةطةر بة منى نةفرؤشنةوة، ئةوا:
* طومان لةوةدا نىية كة هةموويان دةفةوتيَن و لة دةستتان دةردةضن! ضونكة وةك لة بةرضاوتانداية: هيض كةسيَك ناتوانيَت شتى خؤى بثاريَزيَت..
* لةو نرخ و ثاداشتة بةرزانة بآبةش دةبن..
* ئةو مةكينة و ئاميَر وكانزا و تةرازووة بةنرخانة، لة ئةنجامى كار ثآنةكردن و دةست نةكةوتنى كةرةسة سةرةكىيةكانيان و فةرامؤشكردنيان، نرخيان ناميَنيَت و بآكةلَك دةميَننةوة..
* هةر تةنها خؤتان بةرثرسيارى بةرِيَوةبردن و ثاراستنيان دةبن.
* سةرةنجاميش سزاى دةست ثيسيتان لةم ئةمانةتة دةضيَذن!
ئةمةش ثيَنج زيان لة تةنيا يةك مامةلَةدا.
سةرةرِاى ئةمانةش، ئةو كةسةى بة منيان بفرؤشيَتةوة دةبيَت بة سةربازيَكى سةربةست و نةبةرد و تايبةتيى خؤم و، بة ناوى منةوة رِةفتار و هةلَسوكةوت دةكات، نةك وةكو ديليَكى دةستبةسةر و ئاسايى و بآخاوةن)!
ليَرةدا دوو ثياوةكة بة وردى طوآيان لةم وتة شيرين و فةرمانة ثادشايىية رِاطرت.
يةكيَكيان، كة زؤر زيرةك و هؤشمةند بوو، وتى:
بةسةر ضاو! بة خؤشحالَىيةوة رِازيم بةم فرؤشتنة و لةطةلأ هةزار شانازى و سوثاسيشدا.
بةلآم ئةوى تريان، كة خؤثةرست و لةخؤبايى و بة فيز و دةمار بوو، وا طومانى دةبرد كة ئةو كيَلَطةية هةرطيز نافةوتيَت و، لة ئالأوطؤرِى زةمانة و تةثاوتلى رِؤذطار و شلَةذانى رِووداوةكانى دنيا بآئاطا بوو، ئةم يةكةيان وتى:
نةخيَر.. ثادشا كآية؟ من مولَكى خؤم نافرؤشم و، ذيان و رِابواردنيش لة خؤم تيَك نادةم!
بةلَآ، ضةرخى طةردوون هةلأسوورِا و رِؤذطاريش طؤرِانى بةسةردا هات، تا ئةو رِادةيةى كة يةكةميان طةيشتة ثلة و ثايةيةك خةلَكى خؤزطةيان ثآ دةخواست و، لة ناوةندى ناز و نيعمةت و ضاكةكارى و كؤشكى ثادشادا بة كامةرانى و بةختةوةرى دةذيا و طوزةرانى بةسةر دةبرد. كةضى ئةوى تريان دووضارى باريَكى هيَندة دذوار و طرفتارى حالَيَكى ئةوةندة ناهةموار بوو كة هةموو كةسيَك بةزةيى ثيَدا دةهاتةوة، هةرضةندةش شايانى ئةو ئاكامة بوو، ضونكة ئةنجامى هةلَة و تاوانى خؤى بوو هاتبووة رِيَى. ئيتر نة شادمانيى بؤ مايةوة و نة مولَك. سةربارى هةموو ئةمانة، سزاى خؤيشى وةرطرت!
ئةى نةفسى لةخؤباييم!
لة دووربينى ئةم ضيرؤكةوة سةيرى رِووى رِووناكى "رِاستى" بكة:
مةبةست لة ثادشا: ثادشاى ئةزةل و ئةبةدة، كة ثةروةردطار و بةديهيَنةرتة..
كيَلَطة و ئاميَرةكانيش: ئةو شتانةن كة لة ذيانى دنيادا هةن، وةك: لةش و، رِؤح و، دلأو ثيَكهيَنةرةكانيان لة: ضاو و، طوآ و، ميَشك و، ئةنديَشة. واتة هةموو هةستة ديار و ناديارةكان..
نيَرراوة بةرِيَزةكةش: ثيَغةمبةرى خؤشةويستمان حةزرةتى محمدة =صلى الله عليه وسلم..
فةرمانة ثادشايىية ثيرؤزةكةش: قورئانى ثيرؤزة، كة ئةو بازرطانىية طةورةيةى باسمانكرد، لةم ئايةتةدا رِادةطةيةنيَت: (اِنَّ الله اشترى مِنَ المؤمنين أنْفُسَهُم وأمْوالَهُم بأنَّ لهم الجنّة)..
ئةو مةيدانة ثرِ لة شلَةذان و جةنطة رِووخيَنةرةش: بارودؤخى دنياية كة سةقامطيربوونى نىية و هةردةم لة ئالأوطؤرِ و تةثاوتلداية و، هةر ئةمةشة كة بة جةخت كردنةوة ئةم ثرسيارة ئاراستةى بيرى مرؤظ دةكات و هانى دةدات كة بلَيَت:
(ئيَمةى ئادةميزاد هةرضىيةكمان هةية وةك خؤى ناميَنيَت و لةسةر يةك بار جيَطير نابيَت و لة ئةنجاميشدا لة دةستمان دةردةضيَت. ئايا دةبآ هيض ضارةسةرىيةك نةبيَت بؤ ئةم بارة ثةريَشانة؟ ئايا ناطونجيَت ئةم لةناوضوون و فةناية بكريَت بة مانةوة و نةمرى)؟
لةم كاتةدا كة مرؤظ نوقمى ئةم جؤرة بير و ئةنديَشانةية، طويَى لة زايةلَةى دةنطى ئةم ئايةتةى قورئانى ثيرؤز دةبيَت كة لة هةموو سووض و ئاسؤيةكدا دةنط دةداتةوة!
كةواتة ضارة و قازانج و دةسكةوتى طةورة و رِاستةقينة ليَرةداية.. ضارة تةنها فرؤشتنى ئةم ئةمانةتةية بة خاوةنى رِاستةقينةى خؤى. ئةو كةسةى ثيَى بفرؤشيَت ثيَنج دةسكةوتى طةورةى دةستطير دةبيَت:
قازانجى يةكةم: ئةو سامانة فانىيةى كة لة ناودةضيَت، بؤى دةميَنيَتةوة و دةبيَت بة سامانيَكى هةميشةيى. خؤ ئةطةر ئةم تةمةنة فانىية ثيَشكةش بة خواى طةورة بكريَت و هةر لة رِيَى ئةودا بةكاربهيَنريَت ئةوا دةبيَت بة تةمةنيَكى هةميشةيى. تةنانةت خولةك و سةعاتة فانىيةكانى تةمةن، كة بة ويَنةى تؤوى ضيَنراو بة رِوالَةت ناميَنن و لةناو دةضن، كةضى بةو نةمان و لةناوضوونة طولأ و طولَزار بةرهةم دةهيَنن، بة هةمان جؤر ئةو تةمةنةش كة لة ثيَناوى خوادا بةكارهيَنراوة و بةسةر براوة، لةو دنياى جيهانى نةمرىدا دةمى بة طولَزارى كامةرانى دةثشكويَت و، ئةو خولةك و سةعاتانةش دةبن بة ديمةنى رِؤشن و شادمانىبةخش لة جيهانى بةرزةخدا.
قازانجى دووهةم: ثاداشتةكةيةتى كة بةهةشتة.
قازانجى سآهةم: هةر ئةندام و هةستيَك نرخى يةك بؤ هةزار بةرز دةبيَتةوة.
بؤ نموونة: "ذيرى" كة ئةندام و ئامرِازيَكى مرؤظة، ئةطةر نةيفرؤشيت بة خواى طةورة و، بؤ نةفس و ئارةزووةكانى بةكارى بهيَنيت، ئةوا دةبيَت بة ئةنداميَكى نةطبةت و بآ توانا و مايةى بيَزارى! ضونكة هةموو ئازارة خةمناكةكانى رِابوردوو هاودةم لةطةلأ بةلآ و طيروطرفتة ترسناكةكانى داهاتوودا دةخاتة ئةستؤى مرؤظةوة. ئةو كاتةش ثلةى "ذيرى" نزم دةبيَتةوة و دةبيَت بة ئةنداميَكى زيانبةخش. هةر لةبةر ئةوةشة كة دةبينى مرؤظى فاسق بؤ ئةوةى لة بيَزارىيةكانى "ذيرى"ى رِزطارى ببيَت زؤربةى جار لةدةست بارى سةختى ذيان هةلَديَت و ثةنا دةباتة بةر مةستى و كارى بآهوودة!
بةلآم ئةطةر "عةقلأ" بة خاوةنى رِاستةقينةى خؤى بفرؤشريَتةوة كة خواى طةورةية و لة ثيَناوى ئةودا بةكاربهيَنريَت، ئةوا دةبيَت بة كليليَك بؤ كردنةوةى خةزيَنةى بآسنوورى ميهرةبانيى خواوةند و طةنجينةى دانايى ثةروةردطار. ئيتر بؤ هةر لايةك برِوانيَت و بة هةر ضةشنيَك بير بكاتةوة، دانايى خواوةند لة هةموو دروستكراويَك و طشت بوونةوةر و رِووداويَكدا دةبينيَت و، ميهرةبانيى خواى طةورةى لة هةموو بوونةوةردا بة درةوشاوةيى بةرضاو دةكةويَت.
بةم ثآية "عةقلأ" بةرز دةبيَتةوة تا دةطاتة ثلةى رِابةريَكى ثةروةردطارى، كة ثلةيةكة خاوةنةكةى بؤ كامةرانيى هةميشةيى ئامادة دةكات.
هةروةها بؤ نموونة: "ضاو" كة يةكيَكة لة هةستةكانى مرؤظ و ثةنجةرةيةكة رِؤحى مرؤظ لـآيةوة دةرِوانيَتة ئةم جيهانة، ئةطةر لة رِيَى خوادا نةخريَتة كار و ثيَى نةفرؤشريَتو، لة ثيَناوى نةفس و ئارةزوودا بةكاربهيَنريَت، ئةوا بة بينينى ضةند ديمةنيَكى جوانى كاتى و بةسةرضوو نزم دةبيَتةوة تا وةك دةلآلَيَكى ئاسايى و خزمةتكاريَكى لـآ ديَت بؤ ورووذاندنى ئارةزووةكانى نةفس. بةلآم ئةطةر فرؤشتت بة بةديهيَنةرى خؤى و لة رِةزامةنديى ئةودا بةكارت هيَنا، ئةوا هةر ئةم "ضاو"ة دةبيَت بة خويَنةر و سةيركةرى كتيَبى مةزنى طةردوونو، بينةرى موعجيزاتى دروستكراوةكانى خواى طةورة لة بوونةوةردا. بةم جؤرة بةرز دةبيَتةوة تا دةطاتة ثلة و ثايةيةكى ثيرؤز و، وةك هةنطيَكى لـآ ديَت كة لة ناو طولَزارةكانى ميهرةبانيى خواوةند لة باخضةى زةوىدا دةطةرِيَت و، لة هةنطوينى: "ثةندو، خواناسى(المعرفة) و، خؤشةويستى"ى نوورى بينينى خوا و شايةتىدان لةسةر بوونى، هةلَدةطلَؤفيَت و لة ناو "دلأ"ى مرؤظى باوةرِداردا رِؤى دةكات!
هةروةها ئةطةر هةستى "ضةشتن"ت بة خواى دانا و بةديهيَنةر نةفرؤشيت و، هةر تةنها بؤ نةفس و طةدة بةكارى بهيَنيت، ئةوا ثلةى ئةو هةستة نزم دةبيَتةوة تا دةبيَت بة دةرطاوانى كارطة و ثشتيرى "طةدة"! بةلآم ئةطةر فرؤشتت بة خواى طةورةى رِؤزيدةر و بةخشندة، ئةوا ئةم هةستة ثلةى هيَندة بةرز دةبيَتةوة تا دةبيَت بة بينةريَكى كارامةى طةنجينةكانى ميهرةبانيى خواوةند و، واى لـآ ديَت كة بة شويَن نيعمةتةكانى خواوةندى بةتوانا و دةستةلآتدا بطةرِيَت هةتا شوكرانةبذيَرىيان ثيَشكةش بكات.
هةموو ئةندام و هةستةكانى ترى مرؤظ بةم ضةشنةن.
جا ئةى "عةقلأ"! بة وردى بير بكةرةوة.. ئايا ئةندام و ئاميَرى نةطبةت و زيانبةخش لة كوآ و، كليلى طةنجينةى بوونةوةران لة كوآ؟
ئةى "ضاو"! بة جوانى برِوانة.. دةلآلَى ئاسايى لة كوآ و، خويَنةرى كتيَبخانةى خواوةند لة كوآ؟
ئةى "زمان"! بة شيرينى بضيَذة.. ئايا دةرطاوانى كارطة و ثشتير لة كوآ و، بينةرى طةنجينةى ميهرةبانيى خواوةند لة كوآ؟
خؤ ئةطةر بةم ضةشنة ثيَوةر و تةرازووة قياسى هةموو ئةندام و هةستةكانى ترى مرؤظ بكةيت لةسةر ئةمانةى كة باسكران، ئةوا بة رِاستى بؤت دةردةكةويَت كة مرؤظى باوةرِدار تايبةتكارىيةكى ئةوتؤ بةدةست دةهيَنيَت كة شياوى بةهةشت بيَت و، مرؤظى كافريش ئةو توخـمة دةطريَتة خؤى كة لةطةلأ دؤزةخدا بطونجيَت.
ئةم ئةنجامةش، كة ثاداشت و سزاى هةردووكيانى تيَداية، لةوةوة ثةيدا دةبيَت كة مرؤظى باوةرِدار، بةهؤى ئيمان و باوةرِةكةيةوة، ئةمانةت و رِاسثاردةى بةديهيَنةرى خؤى ثاراسـتووة و تةنها لة نيَو بازنةى رِةزامةندىيةكانى ئةودا بةكارى هيَناوة. بةلآم مرؤظى كافر دةستثيسيى لةو ئةمانةتة كردووة و لة ثيَناوى ئارةزووى نةفسدا بةكارى هيَناوة، ئةو نةفسةى كة فةرماندةر و هاندةرى خراثةكارىية.
قازانجى ضوارةم: مروظ تابلَـيَيت لاوازة، كةضى لةطةلأ ئةوةشدا بةلآ و طيروطرفتةكانى طةلـآ زؤرن.. هةروةها هةذارة، بةلآم ثيَويستىيةكانى هةميشة لة زيادبووندان..هةروةها بآدةستةلآتة، كةضى ئةركةكانى طوزةران و ذيان لةسةر شانى يةكجار قورسن و طةلـآ ماندووى دةكةن..
جا ئةطةر ئةم مرؤظة ثشت بة خواى بةدةستةلآت و خاوةن تواناى رِةها نةبةستيَت و كارةكانى نةداتة دةست ئةو، ئةوا ويذدانى ئازاريَكى بةردةوام دةضيَذيَت، داخ و حةسرةتو ماندووبوونى بآئةنجاميشى يان ئةوةية دةيخنكيَنن و لةناوى دةبةن، يان دةيخةنة رِيزى مةستانو تاوانبارانةوة.
قازانجى ثيَنجةم: ئةوانةى لة بوارى خواناسىدا ثسثؤرِن و ئةهلى شهوود و كةشف و تامضةشتوانى رِاستين، بة طشتى و يةكدةنطى رِاىدةطةيةنن كة ئةو ثةرستش و ذيكر و تةسبيحاتانةى ئةندامةكانى جةستةى مرؤظ بؤ رِةزامةنديى خوا بةجآيان هيَناون، هةموويان لة بةهةشتدا دةبن بة ميوةى شيرين و بةتام و، لة كاتيَكدا ثيَشكةشى دةكريَن كة زؤر ثيَويستى ثيَيانة.
خؤ ئةطةر ثشت لةم بازرطانىية ثرِ ثيت و بةرةكةتة هةلأبكةيت و لة كيسى خؤتى بدةيت، ئةوا هةروةك لةم قازانج و دةستكةوتة زؤرانة بآبةش دةبيت، ثيَنج دانة زيانيش دةكةيت:
زيانى يةكةم: هةرضىيةكت هةية لة سامان و منالأ و نةفس و ذيان و لاوى، كة حةزت لـآيانة و خؤشت دةويَن، هةموويان لةناودةضن و ناميَنن. بةلآم ئازار و طوناهةكانيان هةر دةميَننةوة و بارى سةرشانت قورس دةكةن.
زيانى دووهةم: ئةوةى دةستثيسى لة ئةمانةت بكات، ضار نىية دةبيَت سزاى خؤى وةربطريَت. خؤ تؤش ستةميَكى يةكجار طةورةت لة خؤت كردووة كاتيَك كة بةنرخترينى ئةندامةكانت لة ثووضترين كرداردا بةكار هيَناوة.
زيانى سآهةم: ستةم و دةستدريَذيت بؤ سةر دانايى(الحكمة)ى خواوةند كردووة، بةوةى كة طشت ئاميَر و ئةندام و كؤئةندامة جوان و بةنرخةكانى مرؤظت طةياندة ئاست و ثايةى ئةندامةكانى ئاذةلأ، بةلَكو لة هى ئاذةلَيش نزمتر.
زيانى ضوارةم: هةميشة لة ناشكورى و شيوةن و خةفةتدا دةبيت لة دةست ئازارةكانى جودايى و لـيَكبرِان و، لةتاو ئةو ئةركانةى ذيان كة خؤت بة دةستى خؤت بارى ذيانت ثآ قورس كردوون. لة كاتيَكدا كة تؤ لة "هةذارى" و "بآدةستةلآتى"دا دةتليَيتةوة.
زيانى ثيَنجةم: خةلآتة جوانةكانى خواى ميهرةبان، ضةشنى: (عةقلأ و ضاو و دلأ و زمان و ئةوانى تر) بؤ ئةوة ثيَشكةش بة تؤ كراون كة بة ويَنةى كليليَك بةكاريان بهيَنيت و، بؤ كردنةوةى دةرطاكانى كامةرانيى هةميشةيى ئامادةت بكةن. بةلآم بةم هةلَسوكةوت و رِةفتارانةى تؤ دةضنة قالَبيَكى ثرِ لة ئازارةوة بة جؤريَك كة دةرطاكانى دؤزةخت بؤ بخةنة سةرثشت.
ئيَستاش با سةيريَكى ئةم فرؤشتن و بازرطانىية بكةين. با بزانين ئايا لة رِاستىدا ئةوةندة قورسى و ماندووبوونى تيَداية كة زؤر كةس لـيَى رِادةكةن و نزيكى نابنةوة..
نةخيَر، هيض قورسىيةكى تيَدا نىية.. بازنةى "حةلآلأ" ئةوةندة بةرين و فراوانة كة بؤ حةسانةوة و بةختةوةرى و كامةرانيى مرؤظ سةروزيادة و، هيض ثيَويستىيةك بؤ مرؤظ ناهيَلَيَتةوة كة خؤى بخاتة ناو بازنةى "حةرام" و طوناهكارىيةوة.
فةرزةكانى خواى طةورةش سووك و كةمن.. بوون بة سةرباز و بةندةى خواى طةورةش، شتيَكى ئةوةندة بةتام و ثلة و ثايةيةكى ئةوةندة بةرز و بةرِيَزة كة لة باسكردن نايةت.
كةواتة ثيَويستة = ئةى نةفسةكةم! - تؤش ببيت بةو سةربازة و، بة ناوى خواوة دةست بة كارةكانت بكةيت و، لة ثيَناوى خوادا ببةخشيت و وةربطريت و، هةموو ئارامى و جموجوولَيَكيشت تةنها لة بازنةى رِةزامةندىيةكانى خواى طةورةدا بيَت. خؤ ئةطةر هةر كةم وكوورِىيةكيش هةبوو ئةوا دةرطاى تؤبة و داواى لـآخؤشبوون(إستغفار) هةميشة والآ و كراوةية. دةسا تؤيش لـيَى بثارِيَرةوة و بلَـآ:
دةسا خواية طيان!
لة هةلَةكانمان خؤش ببة..
لة رِيزى بةندةكانى خؤت وةرمان بطرة..
يارمةتيمان بدة كة هةميشة دةستثاك بين لة بةرامبةر ئةو ئةمانةتةى ثيَت سثاردووين، تا رِؤذى بةيةكطةيشتنةوة.
ئامين.