وتةى سآهةم
بسم الله الرحمن الرحيم
(يا اَيُّهاَ الناسُ اعْبُدُوا) البقرة:21
ئةطةر دةتةويَت بزانيت كة "خواثةرستى" ضةندة بةختيارى و بازرطانىيةكى طةورة و طرنطة و، خراثةكارى و طومرِاييش ضةندة زةرةر و زيانيَكى طةورةى تيَداية، ئةوا سةيرى ئةم ضيرؤكة بكة و طويَى بؤ رِابطرة:
جاريَكيان دوو سةرباز فةرمانيان ثآدرا كة برِؤن بؤ شاريَكى دوور. ئةوانيش ثيَكةوة كةوتنةرِآ هةتا طةيشتنة دوورِيانيَك لةوآدا ثياويَكيان دى، ئةم ثياوة ثيَىوتن:
(رِيَطاى دةستة رِاستيان سةرةرِاى ئةوةى بآ زيانة، ئةوانةش كة دةيطرنة بةر بة رِيَذةى "نؤ لة دة" قازانجيان دةست دةكةويَت و بة ئارامى و بآ ماندووبوونيش دةيبرِن تا دةطةنة جآ. بةلآم رِيَطاى دةستة ضةثيان سةرةرِاى ئةوةى هيض دةسكةوتيَكى تيَدا نىية، "نؤ لة دة"ى ئةوانةش كة دةيطرنةبةر تووشى زةرةر و زيان ديَن.. ئةوةش بزانن كة هةردوو رِيَطاكة بة ئةندازةى يةك دوورن، ئةوةندة هةية رِيَطاى دةستة ضةث، لةبةر ئةوةى سةر بة هيض رِذيَمو ياسايةك نىية، ئةو رِيَبوارةى ثياىدا دةرِوات ضةك و تفاق لةطةلأ خؤى هةلأناطريَت و، بةم ثآية سووكى و حةسانةوةيةكى رِووكةشى تيَدا دةبينيَت. بةلآم رِيَطاى دةستة رِاست، لةبةر ئةوةى لة ذيَر سايةى ياساداية، ئةو رِيَبوارةى دةيطريَتةبةر ناضار دةبيَت ضةكيَكى رِةسمى بة قورسيى دوو كيلؤ لةطةلأ خؤى هةلأبطريَت و، نزيكةى ضوار كيلؤ خؤراكيش بخاتة ناو هةطبةكةيةوة، تاكو بتوانيَت بةسةر هةر مةترسى و كؤسث و دوذمنيَكدا = كة لةوانةية بيَنة رِيَى = سةربكةويَت).
ثاش ئةوةى ئةم دوو سةربازة طوآيان لة وتةى ئةو رِابةرة شارةزاية رِاطرت، بةختةوةرةكةيان رِيَى رِاستى هةلَبذارد. بةم ضةشنة كؤلَيَكى قورسى بة كيَشى يةك باتمان خستة ئةستؤى خؤيةوة، بةلآم "دلأ" و "رِؤح"ى لة منةت و ترس و ئازاريَكى ئةوتؤ رِزطاريان بوو كة بة هةزاران جاريش لةو كؤلَة قورستر بوو (طةر ئةو رِيَطايةى نةطرتايةتة بةر)..
كةضى بةدبةختةكةيان لةبةر ئةوةى حةزى لة ثةيرِةوىكردنى ياسا نةبوو، دةستى لة سةربازى هةلَطرت و رِيَطاى ضةثى هةلَبذارد. خؤ هةرضةندةش بة رِوالَةت لة هةلَطرتنى ئةو كؤلَة قورسة رِزطارى بوو بوو، بةلآم "دلأ و دةروون"ى كةوتبوونة ذيَر منةت و ئازاريَكى ئةوةندة قورسةوة كة بة هةزاران جار لة هةلَطرتنى ئةو كؤلَة قورستر بوو.. "رِؤح"يشى هةردةم لة ترس و بيمدا دةينالآند و، هةر كةسيَكى لة رِيَطادا دةبينى دةستى لـآ ثان دةكردةوة و، لة طشت هةلَويَست و رِووداويَكى رِيَطادا ترسى لـآدةنيشت! هةر بةم جؤرة، رِيَى برِى تا طةيشتة جيَى مةبةست و، لةوآ بة سزاى ياخى بوون و هةلَهاتنى خؤى طةيشت.
ئةوى تريشيان كة رِيَى رِاستى طرتة بةر و ثةيرِةوى رِيَبازى سةربازيى كرد و ضةك و كةرةسةى خؤى ثاراست، بة دلَيَكى ثرِ لة ئارامى و دةروونيَكى ثرِ لة هيَمنىيةوة رِيَطاى برِى تا طةيشتة جيَطاى مةبةست، بآ ئةوةى ئاورِ لة كةس بداتةوة و منةتى كةس هةلأبطريَت، ياخود لة هيض كةسيَك بترسيَت. ئيتر لةوآ ثاداشت و خةلآتى شايانى خؤى وةرطرت.
* * *
ئةى نةفسى سةركةشم!
بزانة ئةو دوو رِيَبوارة: يةكةميان ملكةض و فةرمانبةردارانى ياساى خواوةندن، مةبةست لةوى تريشيان ئةوانةن كة ياخى بوون و، شويَنى نةفس و ئارةزووى دةروونى خؤيان كةوتوون.
ئةو رِيَطايةش: رِيَى ذيانة كة لة "جيهانى رِؤح"ةوة دةست ثآدةكات و لة طؤرِةوة تيَثةرِ دةبيَت و لة جيهانى ئةودنيا كؤتايى ثآ ديَت.
ئةو ضةك و هةطبة و تفاقةش بريتين لة: تةقوا و ثةرستش، ضونكة ثةرستش هةرضةند لة رِوالَةتدا ئةركيَكى قورس و طران بيَت، بةلآم لة رِاستىدا ئاسانى و حةسانةوةيةكى ئةوتؤى تيَداية كة لة باسكردن نايةت، ضونكة مرؤظى خواثةرست لة نويَذةكةىدا "يةكتايى" خوا دةردةبرِيَت و دةلَيَت: "أشهد أن لا إله إلاّ الله".. واتة: هيض بةديهيَنةر و رِؤزيدةر(رزاق)يَك نىية جطة لة خوا و، هةموو سوود و زيانيَكيش بة دةستى ئةوة. خوايةكة دانا و حةكيمة و هيض شتيَك بآ واتا و مةبةست ناكات، بةخشندة و بةسؤزة و، ضاكة و ميهرةبانىيةكانيشى تابلَيَى طةورة و زؤرن..
مرؤظى باوةرِدار لة هةموو شتيَكدا دةرطانةى طةنجينةى ميهرةبانى و بةخشندةيى خوا دةبينيَت و، دةزانيَت كة هةرضى شت هةية لة ذيَر دةستةلآتى خواى ثةروةردطارداية. لةبةر ئةوة، هةردةم بة نزا و ثارِانةوة لة دةرطانةى ئةو طةنجينانة دةدات و، لةبةردةم هةموو طيروطرفتيَكى دنياشدا دةرِواتة ناو سةنطةرى تةوةككولةوة و ثشت بة ثةروةردطارى خؤى دةبةستيَت.
بةم ضةشنة، مرؤظى باوةرِدار لة رِيَطاى "ئيمان"ةوة ئاسايشيَكى تةواوى دةستطير دةبيَت.
بةلَآ، ئازايةتى و نةترسان، وةك هةموو كردةوةيةكى ترى ضاك، تةنها لة سةرضاوةى ئيمان و ثةرستشةوة سةرضاوة دةطرن. ترس و بيم و هةر كردةوةيةكى ترى خراثيش تةنها لة طومرِايى و كوفرةوة ثةيدا دةبن.
خؤ ئةطةر طؤى زةوى بؤمبايةك بيَت و بتةقيَتةوة، لةوانةية مرؤظى خواثةرستى دلأرِووناك نةترسيَنيَت و، بة موعجيزةيةكى دةستةلآتى ثةروةردطارى بزانيَت و بة رِيَز و سةرسوورِمان و ضيَذةوة لـيَى ورد ببيَتةوة. بةلآم فةيلةسووفيَكى دوور لة خوا = كة دلَى لة ئاستى ئيماندا مردبيَت = با لةناو خةلَكىدا بة رِؤشنبيريش ناسراو بيَت، لةوانةية طةر ئةستيَرةيةكى كلكدار(مُذَنَّب) لة ئاسماندا ببينيَت ئةم لةسةر زةوىيةوة سامى لـآ بنيشيَتو بلَـيَت:
(ئايا بلَـيَى ئةم ئةستيَرةية خؤى بة زةوىدا بكيَشيَت)؟
شةويَك دانيشتووانى ئةمريكا كلكدار(مذنب)يَكيان لة ئاسماندا بينى، لة تاوا ساميان لـآ نيشت و، هةنديَكيشيان هةر بةو شةوة خانووةكانيان ضؤلأ كرد!
بةلَآ، طومان لةوةدا نىية كة "ثيَويستىيةكان"ى مرؤظ لة رِادةبةدةرن، كةضى "سةرمايةكةى دةستى" ئةوةندة كةمة لة حوكمى "نةبوو"داية.. هةروةها ئةو "بةلآ و ناخؤشى"يانةى لة ذياندا ديَنة رِيَى يةكجار زؤرن، كةضى "توانا و دةستةلآت"ى هيَندة لاوازة وةك "نةبوو" واية. واتة: مةوداى بازنةى سةرماية و دةستةلآتى مرؤظ هةر ئةوةندةية كة دةستى ثيَى دةطات، بةلآم بازنةى هيوا و ئاوات و، بازنةى بةلآ و ئازارةكانى لةو مةودايةن كة ضاوى برِ دةكات و خةيالَى بؤى دةضيَت!
لةم بةراوردةوة بؤمان دةردةكةويَت: "رِؤح"ى مرؤظ، كة تا ئةم رِادةية لاواز و بآ دةستةلآت و هةذارة، ضةندة ثيَويستى بة رِاستىيةكانى ئيمان هةية، وةك: ثةرستش و تةوحيدو ملكةضكردن بؤ فةرمانةكانى خوا و ثشتبةستن بةو. هةروةها بؤمان دةردةكةوآ كة هةركات ئةم رِيَطاية دةطريَتةبةر ض بةختيارى و نيعمةت و قازانجيَكى زؤر و طةورةى دةستطير دةبيَت، بؤ كةسيَك كة بينايى دلَى لة دةست نةدابيَت و هةستيان ثآبكات.
وةك ئاشكراية هةر رِيَطايةك بآزيان بيَت، با رِيَذةى قازانجيشى يةك لة دة بيَت، لة هةر رِيَطايةكى زيانبةخش باشترة. خؤ ئةم رِيَطايةى لةم مةسةلةيةدا مةبةستمانة رِيَى بةندايةتى و ثةرستنى خواية، كة سةرةرِاى ئةوةى هيض زيانيَكى نىية و رِيَذةى قازانجيشى "نؤ لة دة"ية، لة هةمان كاتيشدا طةنجينةى كامةرانيى هةميشةييمان ثآ دةبةخشيَت.
بةلآم رِيَى خراثةكارى، سةرةرِاى ئةوةى بآسوودة = هةروةك رِيَرِةوانى دان بةم رِاستىيةدا دةنيَن = هؤيشة بؤ ضارةرِةشى و لةناوضوونى هةميشةيى. جطة لةوةى كة هيض طومانيَك لة زةرةر و زيانىدا نىية كة رِيَذةى دةطاتة "نؤ لة دة".. ئةمةش بة شايةتيى ذمارةيةكى زؤر لة ضةسثيَنةران و ثسثؤرِانى ئةم مةيدانة كة بة "تةواتور" و يةكدةنطى(إجماع) شايةتىيان لةسةر داوة و لة رِوانطةى هةوالَى "ئةهلى كةشف"يشةوة دلَنيايىيةكى بآطومانة.
بة كورتى:
بةختةوةريى دنيا = وةك هى قيامةت = لةوةداية كة ببين بة سةربازيَكى دلَسؤز و لـآبرِاو لة ثةرستشى خواى طةورةدا.
كةواتة، ثيَويستة ببين بةو سةربازة و، هةردةم بلَيَين:
"الحمد لله على الطاعة والتوفيق" و، شوكرانةى خواىطةورة بكةين لةسةر ئةوةى كة كردووينى بة موسلَمان.